Sprawozdania środowiskowe są bardzo ważną kwestią i muszą być przygotowywane i składane przez niemal każde przedsiębiorstwo. Kary, za ich brak, wahają się od 20 zł do 500 000 zł, więc warto się tym tematem zainteresować . To jakie sprawozdania środowiskowe należy składać i kiedy, zależy w dużej mierze od działalności samego przedsiębiorstwa. 

Ilość dostępnych i wymaganych sprawozdań środowiskowych jest bardzo duża, ja w swoim wpisie skupię się na 4 podstawowych, które dotykają, wg mnie, większości przedsiębiorstw.  Od razu wyjaśniam, że nie będę się skupiać na wypełnianiu sprawozdań, za to poruszę kwestie: zbierania danych i ich przetwarzania, terminów, podmiotów zwolnionych, przepisów które regulują obowiązek i karach za ich nie przestrzeganie.

Sprawozdania środowiskowe, o których będę pisać to:

1Zbiorcze zestawienie danych o rodzajach i  ilościach odpadów oraz o sposobie gospodarowania nimi. Sprawozdanie to jest wymagane przepisami Ustawy o Odpadach i dotyczy wszystkich przedsiębiorstw, które prowadzą ewidencję odpadów.

Ewidencji odpadów nie muszą prowadzić, tylko:

  • wytwórcy odpadów komunalnych oraz odpadów w postaci wycofanych z eksploatacji pojazdów, jeśli zostały przekazane do stacji demontażu lub punktu zbiórki;
  • osób fizycznych i jednostek organizacyjnych niebędących przedsiębiorcami,  którzy wykorzystują odpady na potrzeby własne;
  • podmioty prowadzące działalność inna niż gospodarcza w zakresie gospodarowania odpadami, np. apteki, które zbierają leki, sklepy, które zbierają baterie, itd.

Ponad to ewidencji nie prowadzi się dla odpadów, które są z tego obowiązku zwolnione – patrz  Dz.U. 2014 poz. 1974. 

Sprawozdanie należy złożyć raz w roku, do 15 marca (za poprzedni rok kalendarzowy) na wymaganym, przez odrębne rozporządzenie, formularzu – Dz.U. 2010 nr 249 poz. 1674. Formularz, mimo że rozporządzenie jest już uchylone, nadal obowiązuje, gdyż nie powstała jeszcze elektroniczna baza danych, która powinna zostać utworzona do 24 stycznia 2016 roku.

Sprawozdania środowiskowe należy złożyć Marszałkowi województwa, właściwemu ze względu, na miejsce powstawania odpadów.

Dane do sprawozdania należy pobrać z kart ewidencji odpadów.                          

2Informacja o zakresie korzystania ze środowiska i wysokości należnych opłat. Sprawozdanie to jest wymagane przepisami prawa ochrony środowiska oraz rozporządzenia, w sprawie wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska – Dz.U. 2014 poz. 274.

Sprawozdanie składa się raz do roku do 31 marca (za poprzedni rok kalendarzowy), właściwemu ze względu na miejsce korzystania ze środowiska, marszałkowi środowiska. Obowiązek spoczywa na przedsiębiorstwach, które:

  •  wprowadzają gazy lub pyły do powietrza m.in. z instalacji (zorganizowana emisja), z samochodów służbowych, z używanych środków chemicznych, podczas spawania itd – czyli każda działalność, która powoduje ulatywanie szkodliwych substancji do powietrza;
  • wprowadzają ścieki do wód lub do ziemi;
  • pobierają wodę:
  • składują odpady – dotyczy głównie składowisk.

Informację składa się na formularzu, który składa się z 2 części, pierwsza zawiera zestawienie wraz z opłatami, a druga wyliczenia i dane szczegółowe – wzór definiuje rozporządzenie Dz.U. 2009 nr 97 poz. 816. 

Z opłaty jesteście zwolnieni, gdy obliczona suma ew opłaty nie przekroczy 800zł.

Dane do sprawozdania najlepiej zbierać sukcesywnie w przeciągu roku, w innym przypadku, jego opracowanie zajmie Wam dużo czasu.

Do przygotowania sprawozdania, oprócz danych o zużyciach, będą Wam potrzebne również dane z kart charakterystyki używanych substancji chemicznych, informacje o klasie emisji pojazdu i jego klasyfikacji, informacje o zużytych elektrodach itd.

Jeśli nie macie czasu na przygotowanie raportu, zawsze możecie zlecić to firmie, która się w tym specjalizuje, jednak dane, jak wyżej, będziecie musieli im przysłać. 

3 Sprawozdanie o wysokości należnej opłaty produktowej. Sprawozdanie to jest wymagane przepisami ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi Dz.U. 2013 poz. 888 oraz ustawy o odpadach.

Sprawozdania środowiskowe – do kiedy?

Sprawozdanie to można wykonać samodzielnie lub zlecić organizacji odzysku na mocy osobnej umowy. Nie mniej należy je złożyć właściwemu na miejsce prowadzenia działalności, marszałkowi województwa do dnia 31 marca, za poprzedni rok kalendarzowy.

Obowiązkowi podlegają przedsiębiorcy, którzy wprowadzają produkty, w opakowaniach, na terytorium kraju. Są to przedsiębiorcy, którzy:

  • wprowadzają produkty pod własnym znakiem towarowym,
  • pakujący produkty wytworzone przez innego przedsiębiorcę;
  • prowadzą jednostkę handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 500 m2, w której prowadzą sprzedaż produktów;
  • prowadzą więcej niż jedną jednostkę handlu detalicznego o łącznej powierzchni przekraczającej 5000 m2 i sprzedają produkty w tych jednostkach.

Wprowadzenie do obrotu, to płatne albo nieodpłatne udostępnienie produktów w opakowaniach, po raz pierwszy na terytorium kraju, w celu używania lub dystrybucji. UWAGA! Za wprowadzenie do obrotu uważa się także import produktów w opakowaniach oraz wewnątrzwspólnotowe nabycie produktów w opakowaniach, na potrzeby wykonywanej działalności gospodarczej np. import komponentów do montażu/produkcji, itd. 

Wprowadzający produkty w opakowaniach jest zobowiązany zapewnić odzysk i recycling odpadów opakowaniowych. Ponad to odzysk i recycling obejmuje ten sam typ opakowania, które zostało uprzednio wprowadzone wraz z produktem na terytorium kraju, czyli jeśli wysyłaliście coś w kartonie to karton musicie poddać odzyskowi i recyclingowi. Dodatkowo należy uzyskać wymagane poziomy odzysku i recyclingu, określone w ustawie o odpadach opakowaniowych, j.w.

Jak należy to rozumieć. mianowicie przypuśćmy, że przedsiębiorca wyprodukował towar „X”. Na jego potrzeby sprowadził też z zagranicy podzespoły, które zamontował na produkcie. Były one spakowane w 1 palecie Euro z 3 nadstawkami i pokrywą. Następnie chcąc wysłać produkt do klienta, mającego siedzibę na terytorium kraju, zapakował produkt w 2 palety Euro (jedną tą co dostał od dostawcy podzespołów, a drugą nową), 6 nadstawek i 2 pokrywy, wg podobnego schematu jak przy paletach. Do obliczenia opłaty produktowej należy wziąć 2 palety Euro (tą która przyszła i nową), 6 nadstawek i 2 pokrywy. Produkty bowiem, który przyszły wraz z podzespołami, również zostały wprowadzone na rynek Polski i należy je poddać odzyskowi i recyclingowi, jednak wysyłając je ponownie do klienta, nie wykazujemy ich ponownie, gdyż było by to powtórne wprowadzenie. Podobnie się sprawa ma z produktami, które są przywożone w opakowaniach, a następnie odsprzedawane w tych samych opakowaniach. 

Przedsiębiorcy, którzy w danym roku kalendarzowym, wprowadzili do obrotu produkty w opakowaniach, o łącznej masie nie przekraczającej 1Mg, mogą skorzystać z pomocy de minimis i być zwolnienie z tego obowiazku. Wówczas to do 15 marca każdego roku, należy złożyć odpowiedniemu marszałkowi województwa oświadczenie o pomocy de minimis – art 7. ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych Dz.U. 2013 poz. 888 

Gdy zdecydujecie o samodzielnym realizowaniu obowiązku sprawozdawczego, w tym zakresie, wówczas będzie Wam potrzebna masa opakowań, które wprowadziliście na rynek polski oraz wielkość odzysku i recyclingu, który zrealizowaliście. Wówczas najlepiej poprosić firmę, której oddajecie/sprzedajecie odpady opakowaniowe o wystawienie stosownych dokumentów DPO i DPR. Formularz określa rozporządzenie – Dz.U. 2010 nr 259 poz. 1775 (obowiązuje do czasu utworzenia bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami).

Gdy zdecydujecie, się na podpisanie umowy z organizacją odzysku, wówczas wystarczy, że przekażecie organizacji wielkości mas opakowań i odpadów opakowaniowych, które należy poddać odzyskowi i recyclingowi. W takim układzie to organizacja odzysku zadba o uzyskanie odpowiednich poziomów i złoży sprawozdanie za Was. 

Ze swojej strony zachęcam do podpisania umowy z organizacją odzysku, wychodzi to znacznie taniej i macie mniej administracji, u siebie w firmie.

Zbierajcie dane na bieżąco, cofanie się bowiem wstecz o cały rok, może być bardzo czasochłonne i trudne, szczególnie gdy nie macie w swoich firmach ewidencji mas opakowań wysyłanych razem z produktem.

4Sprawozdania OPAK. Sprawozdanie, podobnie jak poprzednie, jest wymagane przepisami ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi Dz.U. 2013 poz. 888 oraz ustawy o odpadach.

Sprawozdanie składają przedsiębiorcy, którzy dokonują obrotu opakowaniami. W zależności od zakresu, należy złożyć odpowiednie sprawozdanie do dnia 31 marca, za poprzedni rok kalendarzowy, odpowiedniemu do obszaru działalności, marszałkowi województwa.

Wyróżniamy:

  • Sprawozdanie OPAK-1, które składają przedsiębiorcy wytwarzający opakowania;
  • Sprawozdanie OPAK -2, które składają importerzy o masie przywiezionych z zagranicy opakowań;
  • Sprawozdanie OPAK-3, które składają eksporterzy o masie wywiezionych za granicę opakowań.

Wzory, określa rozporządzenie – Dz.U. 2005 nr 4 poz. 30 (podobnie jak poprzednio obowiązuje do czasu utworzenia bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami).

Sprawozdania te mają charakter informacyjny i nie wiążą się z opłatami, jednak należy je składać. W tym przypadku również zachęcam do zbierania danych na bieżąco.

Sprawozdania środowiskowe – kary za brak lub nierzetelność w przygotowaniu.

W zakresie gospodarki odpadami, jeżeli nie jest realizowany obowiązek sprawozdawczy, przedsiębiorca podlega administracyjnej karze pieniężnej w wysokości 500 zł.

W zakresie gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi od 5 000 zł do 500 000 zł.

W zakresie korzystania ze środowiska od 20 zł do 5 000 zł, zależy od rodzaju wykroczenia. 

Pamiętajcie, że przepisy środowiskowe obowiązują wstecz, więc jeśli urząd stwierdzi nieprawidłowości i niezgodności, będzie Was wzywał do uzupełnienia/naprawienia stwierdzonych wad, do 5 lat wstecz.