Na wstępnie mojego bloga, kilka wpisów teoretycznych, wiem, że nie dla każdego są one interesujące 🙂 , jednak wg mnie znajomość genezy norm i ich podwalin jest bardzo ważna, a może nawet Was zaciekawi. Poniżej pokrótce początki norm z serii ISO 9000 oraz ISO 14000, celowo pominę normę OHSAS 18001, gdyż norma  nie została jeszcze opracowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną, jednak cierpliwości już niedługo się pojawi :-), prawdopodobnie pod serią ISO 45000. Na zakończeniu wpisu, wspomnę jednak coś na jej temat.

Historia norm ISO

Sięga lat 50-tych XX wieku, gdzie w 1956 roku Departament Obrony Stanów Zjednoczonych opracował normę MIL-Q-9858 pod tytułem „Wymagania Programu Jakości”. W 1971 roku Brytyjski Instytut Normalizacyjny (BSI) rozpoczął prace nad zaadoptowaniem norm stworzonych na potrzeby obronności do innych przemysłów i w 1972 r opublikowano już I-wsze wydanie tej normy, która nosiła tytuł „Przewodnik w dziedzinie zapewnienia jakości”.

Międzynarodowa Organizacja Normalizacyjna – ISO (International Organization for Standardization) w 1979 roku rozpoczęła prace nad opracowaniem normy z zakresu zarządzania jakością.  Pierwsze wydania norm z serii 9000 opublikowano w 1987 roku, które obejmowały normę ISO9000, ISO9001, ISO9002, ISO9003, ISO9004. Norma została uznana za normę europejską EN serii 29000. W latach kolejnych norma była poddawana aktualizacjom i cieszyła się coraz większym zainteresowaniem. W 1994 roku poddano normy serii 9000 nowelizacji oraz powstały normy wspomagające z serii 10000.

W 2000 roku nastąpiła jedna z większych nowelizacji norm ISO z serii 9000.

Z 5 norm, które do tej pory obowiązywały powstały 3, gdyż normy ISO 9001, ISO9002 oraz ISO9003 zostały połączone w jeden dokument i opublikowane pod numerem ISO 9001, ujęto również pojęcie usługi, dzięki czemu norma mogła mieć zastosowanie również w organizacjach usługowych. Zmiany przyjęto w Polsce w 2001 roku, schemat norm wyglądał następująco:

  • PN-EN ISO 9000:2001 „Systemy Zarządzania Jakością – Podstawy i Terminologia”
  • PN-EN ISO 9001:2001 „Systemy Zarządzania Jakością – Wymagania”
  • PN-EN ISO 9004:2001 „Systemy Zarządzania Jakością – Wytyczne doskonalenia funkcjonowania”

Od tego czasu normy jeszcze raz zostały znowelizowane – w 2005 norma ISO 9000, w 2008 norma ISO 9001, w 2009 norma ISO 9004.

Najnowsza wersja normy ISO 9001 została opublikowana w 2015 roku. Z tym, że wersja polska jest dostępna od lipca 2016 roku.

Główne zmiany to inny podział normy, nacisk na tzw. Przywództwo, (o czym w dalszej części bloga) oraz ryzyko. O zmianach w normie będę szerzej pisać w późniejszej części bloga.

Genezę zmian przedstawia poniższy graf.

Geneza ISO9001_v1

Geneza norm ISO 9000

 

Podobną genezę posiadają normy z serii 14000

W tym przypadku prace Międzynarodowej Organizacji Normalizacyjnej rozpoczęły się w 1993 roku. Do tego czasu obowiązywały tak zwane normy krajowe oraz norma BSI – BS7750. Normy ISO 14000 opublikowano w 1996 roku:

  • ISO 14001:1996 „Systemy zarządzania środowiskowego. Specyfikacja i wytyczne stosowania”;
  • ISO 14004:1996 „Systemy zarządzania środowiskowego. Ogólne wytyczne dotyczące zasad, systemów i technik wspomagających”.

Normy zostały znowelizowane w 2004 roku, a następnie w 2015 roku. Wersja z 2015 roku, została przetłumaczona na język polski w 2016 roku i  jest wersją obecnie obowiązującą.

Genezę zmian przedstawia poniższy graf.

Geneza ISO14000_v1

 

OHSAS 18001 to międzynarodowa specyfikacja systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, która została opracowana przez zespół specjalistów wyłoniony spośród podmiotów handlowych, międzynarodowych organizacji normalizacyjnych oraz certyfikacyjnych. Cel – brak norm międzynarodowych certyfikowanych przez niezależny podmiot. Miedzynarodowa Organizacja Normalizacyjna dwukrotnie podejmowała próby opracowania normy międzynarodowej dot. tematyki bezpieczeństwa i higieny pracy, jednak prace zakończyły się niepowodzeniem z uwagi na różne regulacje prawne w każdym z krajów.

Nie należy mylić normy OHSAS 18001:2007 z polską normą PN-N-18001:2004 są one niemal identyczne, jednak nie są tożsame. Obie te normy zawierają zestaw wymagań i mogą być podstawą do wydania certyfikatu zgodności.